Nhận diện và phân loại chi phí sản xuất, giá thành sản phẩm phục vụ quản trị doanh nghiệp

Thứ năm - 31/05/2018 21:40
Tiếp theo bài hôm trước hôm nay tôi sẽ tiếp tục chia sẻ chuyên đề về kế toán quản trị tính giá thành trong doanh nghiệp sản xuất. Việc nhận diện và phân loại được các chi phí này trong quá trình tính giá thành sản xuất là vô cùng quan trọng, nó đòi hỏi chúng ta phải làm việc nghiêm túc, có phương pháp khoa học và sự tính toán tỉ mỷ cẩn thận.
Nhận diện chi phí sản xuất
Nhận diện chi phí sản xuất
Các bạn nếu chưa theo dõi bài trước thì vui lòng vào link dưới để đọc:
mailKế toán quản trị chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp sản xuất
Trong khuôn khổ bài này tôi tiếp tục đi vào việc hướng dẫn các bạn làm cách nào để nhận diện được các loại chi phí, tính giá thành sản phẩm phục vụ cho quản trị doanh nghiệp sản xuất. Chúng ta sẽ chia bài viết ra làm 2 phần: Phần nhận diện chi phí và Phần phân loại chi phí, cụ thể như sau:
I) Nhận diện chi phí 
Thực chất hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp là sự vận động, kết hợp, tiêu dùng và chuyển đổi các yếu tố tư liệu lao động, đối tượng lao động và sức lao động để tạo ra kết quả cuối cùng của hoạt động sản xuất. Chi phí hoạt động của doanh nghiệp phát sinh trong tất cả các giai đoạn của quá trình hoạt động kinh doanh, tuy nhiên chỉ các chi phí phát sinh trong giai đoạn biến đổi các yếu tố đầu vào để trở thành các sản phẩm, lao vụ, dịch vụ mới được gọi là chi phí sản xuất. 
Theo quan điểm của kế toán tài chính thì chi phí được định nghĩa như sau: “Chi phí là biểu hiện bằng tiền toàn bộ hao phí lao động sống, lao động vật hóa mà doanh nghiệp đã bỏ ra trong quá trình sản xuất kinh doanh trong một thời kỳ nhất định”. Theo quan điểm này, chi phí phải được ghi nhận theo nguyên tắc phù hợp giữa chi phí với thu nhập, chỉ được xác định trên bình diện chung là toàn doanh nghiệp và gắn với kỳ hạch toán. 
Còn theo quan điểm của kế toán quản trị thì chi phí được hiểu: “Chi phí có thể là dòng phí tổn thực tế gắn liền với hoạt động hàng ngày khi tổ chức thực hiện, kiểm tra, ra quyết định, chi phí có thể là dòng phí tổn ước tính để thực hiện dự án, những lợi ích mất đi do lựa chọn phương án, hy sinh cơ hội kinh doanh”.     
Mục đích của kế toán quản trị trong lĩnh vực chi phí là nhằm cung cấp thông tin thích hợp, hữu ích và kịp thời cho việc ra quyết định kinh doanh của các nhà quản trị. Vì thế, đối với kế toán quản trị, chi phí không chỉ đơn giản được nhận thức theo quan điểm của kế toán tài chính, mà nó còn phải được nhận diện theo nhiều phương diện khác nhau để đáp ứng thông tin một cách toàn diện cho các nhà quản trị trong việc hoạch định, kiểm soát và ra quyết định. Khi nhận thức chi phí theo quan điểm kế toán quản trị, chúng ta còn phải chú trọng đến mục đích sử dụng, đến nhu cầu quản của các nhà quản trị cũng như ảnh hưởng của môi trường kinh doanh đến sự hình thành và biến động của chi phí chứ không chỉ căn cứ vào chứng từ. Do đó, việc phân loại chi phí theo nhiều tiêu thức khác nhau nhằm đáp ứng mục tiêu quản lý khác nhau là một yêu cầu cần thiết của kế toán quản trị chi phí sản xuất.
II. Phân loại chi phí
1 - Phân loại chi phí theo chức năng hoạt động
Mục đích của việc phân loại chi phí theo chức năng hoạt động trong kế toán quản trị là xác định rõ vai trò, chức năng hoạt động của chi phí trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh ở các doanh nghiệp và cung cấp thông tin có hệ thống cho việc lập các báo cáo tài chính. Theo chức năng hoạt động, chi phí được phân thành:
Chi phí sản xuất: là những khoản chi phí phát sinh theo chuỗi các hoạt động trong khâu sản xuất, bắt đầu bằng việc cung ứng nguyên liệu và kết thúc bằng việc hoàn thành sản phẩm sẵn sàng đưa vào kho chứa hàng với tên gọi là thành phẩm.
Chi phí sản xuất bao gồm ba khoản mục chi phí như sau: Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, chi phí sản xuất chung.
Chi phí ngoài sản xuất: Để các sản phẩm hoàn thiện đến được với người tiêu dùng và mang lại doanh thu, lợi nhuận, doanh nghiệp còn phải thực hiện một số khoản chi phí ở khâu ngoài sản xuất được gọi là chi phí ngoài sản xuất. Chi phí ngoài sản xuất bao gồm: Chi phí bán hàng và Chi phí quản lý doanh nghiệp.
Như vậy chi phí sản xuất là toàn bộ chi phí cần thiết để chế tạo sản phẩm những loại chi phí khác không gắn liền với việc sản xuất sản phẩm thì được xếp vào chi phí ngoài sản xuất.
2 - Phân loại chi phí theo mối quan hệ giữa chi phí với khoản mục trên BCTC
Theo cách phân loại này, chi phí được phân thành hai loại: chi phí sản phẩm và chi phí thời kỳ.
Chi phí sản phẩm: Là khoản chi phí gắn với quá trình sản xuất sản phẩm hay là quá trình mua hàng hóa để bán. Đối với doanh nghiệp sản xuất, chi phí sản phẩm bao gồm chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, chi phí sản xuất chung. Chi phí sản phẩm luôn gắn liền với sản phẩm và chỉ được thu hồi khi sản phẩm tiêu thụ, còn khi chưa tiêu thụ thì chúng được nằm trong sản phẩm tồn kho.
Chi phí thời kỳ: Chi phí thời kỳ là những chi phí trực tiếp làm giảm lợi tức trong kỳ mà chúng phát sinh. Chi phí thời kỳ không phải là những chi phí tạo thành thực thể của sản phẩm hay nằm trong các yếu tố cấu thành giá vốn của hàng hóa mua vào, mà là những khoản chi phí hoàn toàn biệt lập với quá trình sản xuất sản phẩm hoặc mua vào hàng hóa. Vì vậy chúng không được ghi nhận trên bảng cân đối kế toán mà chỉ được ghi nhận trên báo cáo kết quả kinh doanh ngay trong kỳ mà chúng phát sinh. Tại mỗi doanh nghiệp, chi phí thời kỳ gồm các chi phí bán hàng và chi phí quản lý hành chính.
3 - Phân loại chi phí theo mối quan hệ của chi phí với mức độ hoạt động (theo cách ứng xử của chi phí)
Mục đích của cách phân loại chi phí này trong kế toán quản trị là cung cấp thông tin phuc vụ cho việc lập kế hoạch, kiểm tra và chủ động điều tiết chi phí cho phù hợp. Theo cách phân loại này chi phí được chia thành ba loại: chi phí khả biến, chi phí bất biến và chi phí hỗn hợp
Chi phí khả biến (Biến phí): là những chi phí thay đổi về tổng số khi có sự thay đổi mức hoạt động của doanh nghiệp. Cần lưu ý, nếu xét về tổng số, biến phí thay đổi tỷ lệ thuận với mức độ hoạt động, nhưng xét trên một đơn vị khối lượng hoạt động thì biến phí thường có thể là hằng số đối với mọi mức hoạt động. Trong một doanh nghiệp sản xuất, biến phí tồn tại khá phổ biến như: chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, chi phí năng lượng… 
Chi phí bất biến (Định phí): là những chi phí mà về tổng số không thay đổi khi có sự thay đổi về mức độ hoạt động của đơn vị. Nếu xét tổng chi phí thì định phí không thay đổi, ngược lại, nếu xét định phí trên một đơn vị khối lượng hoạt động thì tỷ lệ nghịch với mức độ hoạt động. Như vậy, dù doanh nghiệp có hoạt động hay không thì vẫn tồn tại định phí, ngược lại, khi doanh nghiệp gia tăng mức độ hoạt động thì định phí trên một đơn vị hoạt động sẽ giảm dần.
Chi phí hỗn hợp: là loại chi phí mà bản thân nó gồm cả các yếu tố định phí và biến phí như chi phí thuê phương tiện vận tải hàng hóa, chi phí điện thoại, điện năng…Ở mức hoạt động căn bản, chi phí hỗn hợp thể hiện các đặc điểm của định phí, vượt qua mức đó nó lại thể hiện đặc điểm của biến phí.
Phần định phí phản ánh phần chi phí căn bản, tối thiểu để duy trì sự phục vụ và để giữ cho dịch vụ đó luôn luôn ở tình trạng sẵn sàng phục vụ.
Phần biến phí phản ánh phần thực tế phục vụ hoặc phần vượt quá mức căn bản (định mức) do đó phần này sẽ biến thiên tỷ lệ thuận với mức sử dụng trên mức căn bản.
4 - Phân loại chi phí theo mối quan hệ giữa chi phí và khả năng qui nạp chi phí vào các đối tượng kế toán chi phí.
Chi phí trực tiếp: là những chi phí liên quan trực tiếp đến từng đối tượng kế toán tập hợp chi phí (như từng loại sản phẩm, từng công việc, từng hoạt động, từng đơn đặt hàng..), chúng ta có thể quy nạp trực tiếp cho từng đối tượng chịu chi phí.
Chi phí gián tiếp: là các chi phí có liên quan đến nhiều đối tượng kế toán tập hợp chi phí khác nhau nên không thể quy nạp trực tiếp cho từng đối tượng tập hợp chi phí được, mà phải tập hợp theo từng nơi phát sinh chi phí khi chúng phát sinh, sau đó quy nạp cho từng đối tượng theo phương pháp phân bổ gián tiếp.
Cách phân loại này giúp cho việc thực hiện kỹ thuật hạch toán, khi chi phí phát sinh đòi hỏi phải áp dụng phương pháp phân bổ, lựa chọn tiêu thức phân bổ hợp lý để cung cấp thông tin đáng tin cậy về chi phí cho từng đối tượng. 

Tiếp tục chuyên đề tính giá thành trong sản xuất trong bài tiếp theo tôi xin được chia sẻ tiếp về "Giá thành và phân loại giá thành trong doanh nghiệp sản xuất", mời các bạn đón đọc.

Tác giả bài viết: Trường Nguyễn

Nguồn tin: Tạp chí kế toán Việt Nam

Ghi chú: Việc đăng lại bài viết trên ở website hoặc các phương tiện truyền thông khác mà không ghi rõ nguồn Tạp chí kế toán Việt Nam - tapchiketoan.net là vi phạm bản quyền.

Tổng số điểm của bài viết là: 9 trong 2 đánh giá

Xếp hạng: 4.5 - 2 phiếu bầu
Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Chúng tôi trên facebook
Thống kê
  • Đang truy cập18
  • Hôm nay246
  • Tháng hiện tại2,062
  • Tổng lượt truy cập24,939
bang cdkt
 
vai tro ktqt
dn cpsx
 
trees
 
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây